Prezydent Karol Nawrocki podjął decyzję o zawetowaniu dwóch ustaw podatkowych przyjętych przez Sejm — nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym oraz nowelizacji ustawy o zdrowiu publicznym dotyczącej opłaty cukrowej. Obie ustawy miały wejść w życie w 2026 roku i przynieść budżetowi państwa dodatkowe miliardy złotych wpływów.

Co zakładały zawetowane ustawy?

Podwyżka akcyzy na alkohol

Nowelizacja ustawy akcyzowej przewidywała podwyższenie stawek akcyzy na:

  • alkohol etylowy,
  • piwo,
  • wino i napoje fermentowane,
  • wyroby pośrednie (np. likiery, wermut).

Stawki miały wzrosnąć o 15% w 2026 roku (licząc od stawek obowiązujących w 2025 r.) oraz o kolejne 10% w 2027 roku. Dla porównania — dotychczasowe przepisy przewidywały wzrost jedynie o 5% rocznie.

Podwyżka opłaty cukrowej

Druga zawetowana ustawa zakładała znaczące podwyższenie opłaty od napojów słodzonych:

  • Stawka podstawowa miała wzrosnąć z 0,50 zł do 0,70 zł za litr napoju zawierającego do 5 g cukru lub substancji słodzącej na 100 ml.
  • Opłata za każdy gram cukru powyżej 5 g na 100 ml miała wynosić 0,10 zł.
  • Opłata za dodatek kofeiny lub tauryny miała wzrosnąć z 0,10 zł do 1,00 zł za litr — dziesięciokrotna podwyżka dotycząca głównie napojów energetycznych.

Uzasadnienie prezydenta

Prezydent Nawrocki uzasadnił swoje weto kilkoma argumentami:

  • Fiskalny, nie zdrowotny charakter zmian — zdaniem prezydenta, intencje rządu nie były prozdrowotne, lecz stanowiły próbę łatania budżetu kosztem obywateli.
  • Brak czasu na przygotowanie — ustawy wprowadzano pośpiesznie, bez wystarczającego czasu dla przedsiębiorców i konsumentów na dostosowanie się do nowych stawek.
  • Alternatywne rozwiązania — prezydent wskazał, że zamiast podnosić podatki, rząd powinien skupić się na uszczelnianiu systemu podatkowego i walce z wyłudzeniami VAT.

Skutki finansowe weta

Decyzja prezydenta ma wymierne konsekwencje dla budżetu państwa:

  • Opłata cukrowa — Narodowy Fundusz Zdrowia nie otrzyma dodatkowych 855 mln zł rocznie, które miały być przeznaczone na profilaktykę zdrowotną.
  • Akcyza na alkohol — wpływy budżetowe będą niższe o około 1,8 mld zł w 2026 roku i 2,8 mld zł w 2027 roku.

Łącznie weto oznacza ubytek rzędu 2,7 mld zł w 2026 roku i ponad 3,6 mld zł w 2027 roku.

Co obowiązuje w 2026 roku?

W związku z wetem prezydenta, w 2026 roku obowiązują dotychczasowe przepisy:

  • Akcyza na alkohol — rośnie o 5% zgodnie z wcześniej uchwaloną waloryzacją (nie o 15%, jak planował rząd).
  • Opłata cukrowa — pozostaje na dotychczasowym poziomie 0,50 zł za litr napoju z cukrem lub substancją słodzącą.

Co dalej?

Rząd ma kilka opcji:

  • Ponowne głosowanie w Sejmie — do odrzucenia weta prezydenta potrzebna jest większość 3/5 głosów, co przy obecnym układzie sił politycznych jest trudne do osiągnięcia.
  • Nowy projekt ustawy — rząd może przygotować zmodyfikowaną wersję ustaw z uwzględnieniem zastrzeżeń prezydenta.
  • Szukanie oszczędności budżetowych — konieczność znalezienia alternatywnych źródeł finansowania powstałej luki w budżecie.

Dla przedsiębiorców z branży spożywczej i alkoholowej weto oznacza stabilność stawek podatkowych przynajmniej do czasu ewentualnego uchwalenia nowych przepisów. Konsumenci natomiast nie odczują planowanych podwyżek cen napojów słodzonych i alkoholu — przynajmniej na razie.